ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش بنیان؛ راهکار قانونی مدیریت بهای برق صنایع
صفحه اصلی – ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش بنیان
اگر واحد صنعتی شما دارای قدرت قراردادی بالای ۱ مگاوات است، احتمالا نام قانون ماده ۱۶ جهش تولید دانش بنیان را در قبض برق یا ابلاغیههای وزارت نیرو دیدهاید. این ماده، صنایع را ملزم میکند بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر (برق سبز) تامین کنند و در غیر این صورت، بهای انرژی ماده ۱۶ به قبض برق اضافه خواهد شد. در این صفحه، بهصورت شفاف و کاربردی توضیح میدهیم:
- ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان دقیقا چه میگوید
- بهای انرژی ماده ۱۶ در قبض برق چگونه محاسبه میشود
- و چگونه میتوان با راهکارهای قانونی، هزینه برق صنایع را مدیریت کرد.
شرکت تأمین انرژی صنعت فاخته در کنار شماست تا دغدغههای مربوط به مدیریت ماده ۱۶ در صنعت شما را به حداقل برسد.
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان چیست؟
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش بنیان، با هدف توسعه انرژیهای پاک و کاهش فشار بر شبکه برق کشور تصویب شده است. بر اساس این ماده، بخشی از تامین برق صنایع مشمول باید بصورت مستقیم از منابع تجدیدپذیر انجام شود.
به زبان ساده، قانونگذار صنایع دارای قدرت قراردادی بالای ۱ مگاوات را ملزم کرده است که بخشی از برق مصرفی خود را از طریق برق تجدیدپذیر تامین کنند؛ یا در غیر این صورت، هزینه آن را بپردازند.
چه صنایعی مشمول ماده ۱۶ هستند؟
یکی از سوالات اصلی مدیران صنعتی این است که آیا واحد آنها مشمول ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان میشود یا خیر. پاسخ این سوال، قبل از هر چیز به تعریف «مشترک صنعتی» و میزان برق مصرفی بستگی دارد.
چه صنایعی مشمول ماده ۱۶ هستند؟
مهمترین معیار مشمول بودن، قدرت قراردادی برق مشترک است؛ نه صرفا میزان مصرف برق. اگر قدرت قراردادی واحد شما بیش از ۱ مگاوات باشد، طبق قانون مشمول اجرای ماده ۱۶ هستید و باید الزامات مربوط به تامین برق تجدیدپذیر را رعایت کنید.
از چه زمانی این الزام اجرایی شده است؟
بر اساس مصوبه هیئت وزیران و آییننامه اجرایی، از ابتدای سال ۱۴۰۲ تمامی مشترکین صنعتی واجد شرایط، مشمول ماده ۱۶ شدهاند و این الزام در سالهای بعد نیز ادامه دارد. به همین دلیل، بررسی وضعیت ماده ۱۶ برای واحدهای صنعتی، یک موضوع مقطعی نیست؛ بلکه بخشی از مدیریت مستمر هزینه انرژی محسوب میشود.
در سال نخست اجرا (۱۴۰۲) صنایع مشمول موظف میباشند، ۱ درصد از برق مصرفی ماهانه خود را از طریق یکی از روشهای متداول در برق ماده ۱۶ تامین نمایند. در گام اول مقرر میباشد هر سال ۱ درصدد به این میزان افزایش یابد به گونهای که در سال ۱۴۰۶ به ۵ درصد از برق مصرفی خواهد رسید. در نهایت هدف نهایی، حرکت صنایع به سمت استفاده گستردهتر از برق سبز است.
روشهای اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان
بر اساس آییننامه اجرایی، صنایع مشمول ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان برای انجام این الزام قانونی، سه مسیر مشخص در اختیار دارند. انتخاب هر مسیر، اثر مستقیم بر بهای برق، ریسک مالی و هزینه نهایی برق واحد صنعتی دارد؛ به همین دلیل، بررسی دقیق هر روش قبل از اقدام، حائز اهمیت است.
روش اول؛ احداث نیروگاه تجدیدپذیر
در این روش، واحد صنعتی میتواند به میزان درصد مشمول ماده ۱۶، اقدام به احداث نیروگاه تجدیدپذیر (مانند نیروگاه خورشیدی) کند و برق تولیدی را بهعنوان سهم مشمول ماده ۱۶ خود منظور نماید. با این توضیح که نیروگاه مذبور باید آن درصد از برق ماده ۱۶ مشمول ماهانه را تولید و تامین نماید. در غیر اینصورت کسری برق سبز مشمول، به نیابت با هزینه ماهانه شرکت توانیر محاسبه و در صورتحساب آن مشترک اعمال میگردد. از طرف دیگر در صورتی که برق تولیدی بیش از میزان مشمول باشد، برای عرضه و فروش آن میتوانید با کارشناسان شرکت تامین انرژی صنعت فاخته ارتباط برقرار نمایید تا مطلوبترین روش فروش انتخاب گردد.
احداث نیروگاه معمولا برای صنایعی مناسب است که:
- امکان راهاندازی نیروگاه دارند،
- به صورت بلندمدت به مدیریت هزینه انرژی نگاه میکنند.
روش دوم؛ تامین برق تجدیدپذیر از بازار
صنایع میتوانند بدون احداث نیروگاه، برق ماده ۱۶ را از مسیرهای قانونی زیر تامین کنند:
- خرید برق تجدیدپذیر از بورس انرژی ایران: در این روش، برق سبز عرضهشده در تابلو مربوطه خریداری میشود. قیمت، زمانبندی و تطابق میزان خرید با الگوی مصرف، از نکات حساس این مسیر است.
- انعقاد قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی برق تجدیدپذیر: در این حالت، واحد صنعتی مستقیما با تولیدکننده برق تجدیدپذیر قرارداد میبندد. جزئیات قرارداد، دوره تسویه، تطابق با بازههای مصرف (اوج بار، میان باری و کم باری) نقش مهمی در هزینه نهایی دارد.
روش سوم؛ اعمال بهای انرژی ماده ۱۶ در قبض برق
اگر واحد صنعتی هیچیک از روشهای فوق را اجرا نکند یا میزان برق تجدیدپذیر تامینشده کمتر از مقدار مشمول باشد، روش سوم بهصورت خودکار اعمال میشود. در این حالت:
- بهای انرژی ماده ۱۶ بهعنوان یک ردیف جداگانه و با نرخ برق تجدیدپذیر، در قبض برق واحد صنعتی محاسبه و دریافت میشود.
این دقیقا همان نقطهای است که بسیاری از صنایع، بدون آگاهی قبلی، با افزایش محسوس هزینه برق مواجه میشوند.
بهای انرژی ماده ۱۶ چیست و چگونه در قبض برق محاسبه میشود؟
بهای انرژی ماده ۱۶ در واقع هزینهای است که برای آن بخش از برق مصرفی واحد صنعتی محاسبه میشود که باید طبق قانون، از برق تجدیدپذیر تامین میشده؛ اما تامین نشده است.
ارتباط بهای انرژی ماده ۱۶ با TOU (بازه زمانی)
مصرف برق هر واحد صنعتی در قالب بازههای زمانی مختلف یا TOU شامل:
احداث نیروگاه معمولا برای صنایعی مناسب است که:
- اوج بار
- میان باری
- کم باری
بررسی میشود و اگر در هرکدام از این بازهها، میزان برق تجدیدپذیر خریداریشده کمتر از مقدار مشمول باشد، مابهالتفاوت آن بازه با نرخ مربوطه ماهانه محاسبه و به قبض برق اضافه میشود. به بیان واضحتر:
- درصد مشمول ماده ۱۶ از کل مصرف ماهانه محاسبه میشود و اگر خرید برق تجدیدپذیر کمتر از مقدار لازم باشد، کسری آن بهعنوان بهای انرژی ماده ۱۶ در همان دوره محاسبه میگردد.
اما نکات مهمی که در اینجا باید بدانید این است که در صورت عدم اقدام، این هزینه بهصورت مستمر و ماهانه تکرار میشود. البته با تامین درست برق تجدیدپذیر، میتوان مابهالتفاوت خرید برق ماده ۱۶ را کنترل یا حذف کرد.
نقش تامین انرژی صنعت فاخته در اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش بنیان
اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان میتواند برای صنایع مشمول، پیچیده و پرهزینه باشد. اینجاست که شرکت تامین انرژی صنعت فاخته وارد عمل میشود و با ارائه خدمات تخصصی، ماده ۱۶ را برای واحد صنعتی شما قابلمدیریت میکند.
- بررسی مشمول بودن واحد صنعتی: کارشناس مربوطه شرکت فاخته، ابتدا وضعیت مصرف و قدرت قراردادی واحد صنعتی شما را بررسی میکنند تا مشخص شود که آیا مشمول ماده ۱۶ هستید یا خیر؟. سپس درصد مشمولیت ماهانه آن صنعت مشخص میشود. این مرحله، کلید جلوگیری از اعمال هزینههای غیرضروری است.
- انتخاب بهترین روش اجرا: با توجه به شرایط هر واحد صنعتی، بهترین مسیر قانونی برای تامین ماده ۱۶ برق سبز انتخاب میشود:
- احداث نیروگاه تجدیدپذیر
- خرید برق از بورس انرژی
- قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی
- قابل توجه است که کارشناس مربوطه بصورت ماهانه ابتدا نرخ مصوب ماهانه هیات تنظیم بازار برق را با نرخهای بورس انرژی و نرخ تولید کنندگان غیر دولتی مقایسه میکند و در صورت بیشتر بودن نرخ هیات تنظیم، پیشنهاد خرید از بورس و دوجانبه را ارائه میدهد.
- در صورت تصمیم به تامین برق ماده 16 از بورس انرژی یا قرارداد دوجانبه، کارشناس شرکت تامین انرژی صنعت فاخته با استفاده از الگوهای TOU، میزان حدودی برق تجدیدپذیر مورد نیاز و بهای انرژی ماده ۱۶ را محاسبه میکند.
- مشاوره و همراهی در خرید برق یا احداث نیروگاه: تیم ما شما را در تمام مراحل خرید برق تجدیدپذیر یا احداث نیروگاه اختصاصی؛ از تنظیم قرارداد و انتخاب تولیدکننده تا مدیریت بازههای مصرف منطبق با صورتحساب، همراهی میکند.
نمونه محاسبه بهای انرژی ماده ۱۶
این جدول نشان میدهد چگونه مصرف واقعی برق، سهم مشمول ماده ۱۶، خرید برق تجدیدپذیر و مابهالتفاوت محاسبه میشود. با مشاهده این مثال، میتوانید درک کنید که با انتخاب مسیر مناسب، چگونه هزینه نهایی برق و ریسک مالی واحد صنعتی شما کاهش مییابد.
| بازدهی زمانی | TOU | مصرف واقعی | مشمول ماده ۱۶ (۱٪ مصرف) | جریمه برق تجدیدپذیر (بر اساس TOU) | مبلغ اعتراضات | نرخ مطالبه | مبلغ نهایی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| میان باری | ۱۰ | ۴۳۴۰۰۰ | ۴۳۴۰ | ۳۳۴۰ | ۱۱۰۰ | ۵۲۸۰۰ | ۸۵۰۸۰۰۰۰ |
| اوج بار | ۶ | ۱۰۲۰۰۰ | ۱۰۲۰ | ۲۱۶۰ | - | ۶۴۲۰۰ | - |
| کم باری | ۸ | ۳۳۸۰۰۰ | ۳۳۸۰ | ۳۳۴۰ | ۴۰ | ۴۳۴۰۰ | ۱۷۲۶۰۰۰ |
| ۲۴ | ۸۶۴۰۰۰ | ۸۶۴۰ | ۸۶۴۰ | ۱۱۴۰ | - | ۵۹۸۱۶۰۰۰ |
TOU: در محاسبات برق مصرفی هر 24 ساعت روزانه به 3 بازه میان باری، اوج بار و کمباری تقسیم شده است که با توجه به ماهیت مصرف هر ماه(میزان مصرف و قرار گرفتن در ایام گرم یا سرد سال) در طول سال متغیر میباشد.
ستون 3: با استناد به ابلاغ مصوبه هیات وزیران در سال 1402، مصرف هر ماه مشمول یک درصد ماده 16 میباشد. (ستون 4) جمع یک درصد مشمول ماده 16 با تقسیم بر عدد 24 (ساعت شبانه روز) و 30 (روز ماه) عدد نهایی جهت خرید هر کیلووات ساعت بدست می آید:
کیلووات ساعت 12=30÷24÷8640
ستون 4: در صورت خرید 12 کیلووات ساعت ، در هر بازه عدد مزبور در میزان TOU و 30 (روز ماه) ضرب و حاصل مذکور در باکس خود قرار میگیرد. برای مثال خرید 12 کیلووات ساعت :
12×30×6=2160 (محاسبه خرید برق تجدیدپذیر در اوج بار)
ستون 5: اعداد مذکور از فرمول که مشمول ماده 16 از خرید برق تجدیدپذیر محاسبه و در صورت مثبت بودن به عنوان ما به التفاوت در بازه زمانی خود قرار میگیرد.
ستون 6: نرخ های مذکور بصورت ماهانه توسط هیات تنظیم بازار برق ارائه می گردد.
چرا صنایع، شرکت تامین انرژی صنعت فاخته را انتخاب میکنند؟
اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان، نیازمند دانش تخصصی، تجربه عملی و مدیریت ریسک مالی است. تامین انرژی صنعت فاخته با ارائه خدمات جامع، انتخاب مطمئن صنایع مشمول برای مدیریت هزینه و قانونی ماده ۱۶ است.
تسلط بر آییننامه اجرایی ماده ۱۶
تامین انرژی صنعت فاخته تمامی بندهای آییننامه ماده ۱۶ را، از محاسبه درصد مشمول تا تطبیق با بازههای TOU بررسی و پیادهسازی میکند. این دانش تخصصی، خطای انسانی و ریسک اعمال هزینههای اضافی را به حداقل میرساند.
رویکرد شفاف و قانونی
در تمام مراحل اجرای ماده ۱۶، منافع صنعت، شفافیت و رعایت قانون اولویت ما است. صنایع میتوانند با اطمینان، گزارشها و محاسبات را مشاهده و بررسی کنند و هیچ تصمیم پنهانی یا مبهمی وجود نخواهد داشت.
تمرکز بر کاهش هزینه نهایی مشتری
هدف نهایی شرکت تامین انرژی صنعت فاخته، کاهش هزینه و ریسک مالی واحد صنعتی است. با محاسبه دقیق بهای انرژی ماده ۱۶ و پیشنهاد بهترین روش اجرا، صنایع میتوانند نسبت به کاهش نسبی هزینههای مربوط به برق ماده ۱۶ اقدام نمایند.
قبل از افزایش بهای برق، وضعیت ماده ۱۶ واحد صنعتی خود را بررسی کنید
اگر واحد صنعتی شما مشمول ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان است و تاکنون سهم برق تجدیدپذیر خود را تامین نکردهاید، هر ماه بهای انرژی ماده ۱۶ در قبض برق شما اعمال میشود. همین امروز اقدام کنید و با راهنمایی کارشناسان شرکت ما:
- از اعمال هزینههای اضافه جلوگیری کنید
- سهم برق تجدیدپذیر خود را بهصورت قانونی و بهینه تامین کنید
- و تامین برق ماده ۱۶ را به یک فرآیند ساده، شفاف و کمهزینه تبدیل نمایید
سؤالات متداول
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان چیست؟
ماده ۱۶ صنایع مشمول را موظف میکند بخشی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر (برق سبز) تامین کنند. در صورت عدم اجرای این الزام، هزینهای به نام بهای انرژی ماده ۱۶ به قبض برق اضافه میشود.
چه صنایعی مشمول ماده ۱۶ هستند؟
واحدهای صنعتی با قدرت قراردادی بالای ۱ مگاوات
کدام صنایع از ماده ۱۶ معاف هستند؟
صنایع با دیماند قراردادی (قدرت قراردادی) کمتر از 1 مگاوات بدون توجه به محصول تولیدی و نوع صنعت، از این قانون معاف میشوند. قابل توجه است که مشمولیت مشترکین دارای قدرت قراردادی 150 کیلووات تا 1 مگاوات در دستور کار آینده نزدیک شرکت توانیر قرار گرفته است.
آیا میتوان با کمک شرکت تامین انرژی صنعت فاخته هزینه بهای انرژی ماده ۱۶ را کاهش داد؟
بله. این شرکت با بررسی مشمول بودن واحد صنعتی، انتخاب بهترین روش اجرا، محاسبه دقیق بهای انرژی و همراهی در خرید برق یا احداث نیروگاه، کمک میکند هزینهها و ریسک قانونی مدیریت شود.
از چه زمانی این الزام اجرایی شده و ادامه دارد؟
اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان از ابتدای سال ۱۴۰۲ آغاز شده و محدود به یک سال خاص نیست. این الزام در سالهای بعد نیز ادامه دارد و سهم برق تجدیدپذیر صنایع بهصورت تدریجی افزایش مییابد. بنابراین بررسی و اقدام بهموقع برای جلوگیری از افزایش بهای انرژی ماده ۱۶ در قبض برق ضروری است.